KSIĄŻKI 2019 Ranking – najciekawsze.

KSIĄŻKI 2019

Ranking, najciekawsze w dziedzinie:

Nauki społeczne/Nauki humanistyczne

Rok 2019 był niewątpliwie rokiem politycznych wstrząsów. W szczególności, tak jak w 2011, dotyczyły one ogólnoświatowych protestów. Hongkong, Katalonia, Irak, Chile, Francja…Miejsc na mapie było wiele, by można było zaznaczyć ogniska obywatelskiego nieposłuszeństwa. Nowością było pojawienie się tzw. Strajków Klimatycznych.

Nie może dziwić zatem, że książkę:

1) Frederic Gros “Nieposłuszeństwo”.

Umieściłbym na szczycie rankingu najciekawszych prac jakie wydano w naszym kraju

w skończonym już 2019 roku.

Ten esej z pogranicza filozofii, etyki i nauk politycznych traktuje głównie o protestach z lat 2010-2018 r. Jednak obok takich ruchów protestów jak Okupuj Wall Street, żółte kamizelki czy kobiece czarne protesty, autor często odnosi się do filozofii Michela Foucaulta od której jest specjalistą. Przywołuje też wydarzenia z biografii Thoreau oraz ruchów oporu z drugiej wojny światowej. W końcu sięga po Ewangelię czy literaturę piękną ( Sofokles, Dostojewski) by tam też tropić różne formy buntu, by w końcu dotrzeć do samego Sokratesa.

Książka jest sprzeciwem wobec konformizmu obecnego społeczeństwa. F. Gros przypomina kolejny raz eksperyment S. Milgrama czy jerozolimski proces nazisty

A. Eichmanna. Ale jest też odpowiedzią, że czasach wielkich rozwarstwień społecznych, katastrofy klimatycznej, władzy ekstremistów którzy podkopują demokracje i prawa człowieka, obywatele powinni się bardziej zaangażować w zbiorowe działania.

2 ) Jamie Bartlett “ Ludzie przeciw technologi Jak internet zabija demokrację (i jak ją możemy ocalić) ”.

Z kolei brytyjski dziennikarz Jamie Barlett, wziął na celownik nowoczesne technologie. Sam wcześniej badał dark net oraz portale społecznościowe. Tym razem prześledził aferę Cambridge Analitica, metody wielkich internetowych korporacji, bańki informacyjne, dezinformacje itp. Książka pokazuję istotną rolę jaką wiodą algorytmy i sztuczna inteligencja a przed nimi roztacza się ponura wizja nowego panoptykonu. Autor twierdzi, ze współczesna demokracja oraz technologie informatyczne uwikłane są w konflikt a ten stwarza zagrożenia nie tylko dla liberalnego świata.

Powody do niepokoju są słuszne. Internet zamiast wspierać nowe formy demokracji uczestniczącej, staje się często narzędziem w rękach inżynierów społecznych czy totalitarnej władzy ( np. współczesne Chiny). Na końcu pracy mamy jednak zalecenia i częściową odpowiedź na pytanie zadane w podtytule, czyli jak ocalić demokrację od władzy maszyn, pieniądza i władzy.

Jamie Bartlett, Ludzie przeciw technologi Jak internet zabija demokrację (i jak ją możemy ocalić), , s. 227, projekt okładki: Tomasz Majewski

3 ) Leszek Sykulski “ Rosyjska geopolityka a wojna informacyjna”.

Ostatnie lata na rynku polskim wydawniczym z zakresy nauk społecznych, można śmiało nazwać „ powrotem geopolityki”. Dzięki licznym kanałom w przestrzeni internetowej kilka autorów, wypromowało nowy trend, co za tym idzie wyszło kilka pozycji książkowych, które popularyzują wiedzę z zakresu nauk pomocniczych politologii, jaką jest wg. Geopolityka. Z serii prac wybrałem chyba najciekawszą i najbardziej fachową choć przestępną dla polskiego czytelnika.

Rosja niemal od zawsze miała dobrze rozwinięte struktury służb specjalnych i dyplomacji. Badacz A L. Sykulski przedstawia jej nowoczesne sposoby działania na arenie międzynarodowej np. tzw „wojny hybrydowej” prowadzonej przeciwko Ukrainie, czy dezinformacji medialno-internetowej ( również za pomocą social media). Przykład jak działa ten mechanizm mogliśmy zobaczyć zaledwie kilka dni temu, w czasie Świąt Bożego Narodzenia – polityka historyczna w wymiarze czysto propagandowym.

W książce jest również przedstawiona myśl rosyjskiego geopolityka Aleksandra Dugina i jej wpływ na politykę Federacji Rosyjskiej.

Leszek Sykulski, Rosyjska geopolityka a wojna informacyjna, s. 161, projekt okładki: Lidia Michalak-Mirońska/kerdazz/Fotolia.

4) Francis Fukuyama “ Tożsamość. Współczesna polityka tożsamościowa i walka o uznanie”.

Można dziś śmiało stwierdzić, że naprzeciwko demokracji liberalnej powstała nowa siła. Niektórzy nazywają ten trend kontrrewolucją konserwatywną lub rewolucją narodową. Miedzy ideologiami zawsze zachodził spór, lecz tym razem jest to walka o godność, tożsamość i świadomość. Budzą się nacjonalizmy i ruchy narodowe, ponownie wzrastają bojownicy islamscy. Rodzą się też nowe tożsamości.

Francis Fukuyama w swojej pracy przedstawia zarys tożsamości jaki miała ona miejsce w historii filozofii politycznej ( m.in. starożytnych greków, Kanta, Webera). Jednak odnosi ją do też czasów współczesnych i ich wielkich sporów: o naród, demokracje, emancypacje, godność, religie i populizm. Optymistycznie jednak stwierdza, że to co kiedyś dzieliło, może w przyszłości łączyć.

Francis Fukuyama, Tożsamość. Współczesna polityka tożsamościowa i walka o uznanie, s. 242, projekt okładki: Urszula Gireń.

5) Jacek Giedrojć “ Pułapka. Dlaczego ekonomiczne myślenie blokuje innowacje i postęp”.

Krytyczne spojrzenie na współczesny neoliberalny model gospodarki. Tym razem okiem biznesu. Ale to nie tylko o tym praca, ale również nt. wszelakiego doktrynerskiego myślenia w ekonomii. Warto zauważyć, że stosujemy stare metody do nowych czasów już prawie 50 lat. Ekonomia stosowana w praktyce blokuje innowacje, co dokładnie widać po naszym kraju, w dodatku postkolonialnym. Autor twierdzi, że prezesi dużych firm i korporacji troszczą się wyłącznie o własne zyski, akcjonariuszy oraz o szybki zarobek, zamiast wspierać idee długoterminowe np. wynalazki czy rozwój społeczny.

I pisze to z własnego 25-letniego doświadczenia jako przedsiębiorcy.

Zapewne sama ekonomia, w jakimkolwiek kształcie, bez pomocy innych nauk takich jak: filozofia, socjologia, politologia, psychologia przyszłościowo nie ma już racji bytu. Dotyczy to również innych dziedzin nauk czy zbyt wąskich specjalizacji.

Jacek Giedrojć , Pułapka. Dlaczego ekonomiczne myślenie blokuje innowacje i postęp, s. 393, projekt okładki: Adam Gutkowski.

Piotr Wildanger

Zdjęcie: en.wikipedia.org, zdjęcia okładek: www.lubimyczytać.pl