Lubicie muzyczne BOX SETY ? Takie po 3 CD lub 2 CD + 1 DVD? Ja bardzo. Jest to zawsze świetna droga do poznania całego wydawnictwa singlowego danego wykonawcy. Mój pierwszy zakup to był Platinium Collection zespołu Queen tak na przełomie 1999/2000 r. Jest to obok boxa Scorpions, mój ulubiony, gdyż odzwierciedla hity zespołu z niemalże całej działalności. Z koncertowych lubię Deep Purple – Live in Japan, to jest rozszerzenie słynnego Made in Japan. Ciekawym pomysłem jest też box set 3 cd Bruce’a Springsteena – The Essential collection. Na trzeciej płycie zostały umieszczone głównie covery. Ciekawa jest też komplikacja prawie całej dyskografii The Doors – A collection, lecz nie zawiera ona poźniejszych dokonań zespołu już bez wokalisty. Cześć z Boxów dość łatwo dostać w różnych sklepach po dość dobrej cenie. Szczególnie seria Platinum Collection wytwórni EMI jest popularna w naszym kraju.
1) Queen – The Platinum Collection ( 3CD)
Standardowa komplikacja. Bardzo popularna w kraju z nad Wisłą. Na 3 płytach umieszczono największe single zespołu do 1999 r. Ostatnia płyta zawiera też przeboje Mercurego i Maya, wg mnie nie potrzebnie. Można było uzupełnić innymi hitami które nie dostały się na tą kolekcje.
2) Foreigner – Acustic and more (2CD + 1DVD)
Ciekawe ujęcie nowego składu zespołu. 1 płyta – koncert akustyczny, 2 – najlepsze hity ale już z nowym wokalista, 3 to płyta DVD z koncertem w Chicago.
3) Deep Purple – Live in Japan ( 3CD)
Większa wersja słynnego albumu na żywo – Made in Japan. Pomimo, że jak to na trasie koncertowej, zestaw piosenek bardzo podobny, lecz zespół słyną wtedy z wielkich improwizacji. Każdy ta sama piosenka, brzmi jednak inaczej.
4) Deep Purple – The Platinum Collection (3CD)
Ciekawa komplikacja, jednak zapomniano o dokonaniach zespołu z lat 80 tych i 90-tych i tylko kilka nagrań zawiera ostatnia płyta z tego okresu. 2 pierwsze są kolekcją największych przebojów z lat 1968-1976.
5) Genesis – The Platinum Collection ( 3CD).
Bardzo dobra składanka, ale też do jednego można się przyczepić. Wprawdzie prezentuje najważniejsze single zespołu aż do 1997 r. to właśnie z ostatniego albumu studyjnego, już z Rayem Wilsonem na wokalu, umieszczono tylko jedną piosenkę.
6) Saxon – The Very Best of 1979-1988 ( 3CD)
Co tu dużo pisać. Single, perełki albumowe i wersje live na 3 płytach CD, i to tylko z okresu z lat 80-tych. Taki heavy metal – dobrze się słucha z rana po przebudzeniu.
7) David Bowie – The Platinum Collection ( 3CD)
Hity niedawno zmarłego Artysty, lecz niestety tylko do połowy lat 90-tych. Powinni wydać nową edycje z 4 CD i wtedy nie można by było się do niczego przyczepić.
8) Ray Wilson – Genesis vs Stiltskin (3 CD + 1 DVD)
2 części koncertu Raya Wilsona, plus zapis DVD z tego koncertu w Poznaniu, na którym wykonuje przeboje Genesis, Stiltskin oraz swojego autorstwa. Dodatkiem jest album Unfulfillmet.
9) Smokie – Greatest Hits ( 3CD)
Najlepsze przeboje zespołu na 3 płytach, ale nie z Chrisem Normanem w składzie. Nagrane tuż po reaktywacji zespołu.
10) Def Leppard – Mirrorball (2CD + 1 DVD)
Pierwsze oficjalne wydanie koncertowe zespołu ( Death Leopard – jak to mylnie piszą księża egzorcyści). Oprócz koncertu komplikacja jest wzbogacona 3 studyjnymi piosenkami. DVD zawiera fragmenty koncertu, „relacje za sceny” z trasy oraz 2 teledyski.
11) Jean-Michel Jarre – Oxygene Trylogy ( 3CD)
J-M. Jarre niedawno wydał 3 część albumu Oxygene. Za rok odstaliśmy 3 części tym razem na 3 CD. Dobre do słuchania w nocy przed zaśnięciem.
12) The Doors – A Collection – ( 6CD)
Wszystkie 6 albumów z Jimem Morrisonem. Podstawowa dyskografia zespołu. Albumy po reaktywacji, już bez wokalisty ( choć czasem sięgano po recytowane wiersze) nie zostały tutaj ujęte. Z tego co wiem, niedługo tez mają debiutować na płytach kompaktowych, czego nie czyniono wcześniej.
13) Bruce Springsteen – The Essential (3CD)
2 CD z największymi singlami Bossa. Jednak ostatnia płyta zawiera zazwyczaj covery innych wykonawców. I niestety to jest na minus. Można było wzbogacić ją o inne autorskie nagrania.
14) Scorpions – The Platinum Collection
Zaczęliśmy najlepsza, kończymy najlepszą. Bardzo dobre wydawnictwo Scorpions. Na 3 płytach dostaliśmy same hity zespołu przekraczające nawet rok 2000. Jedyne czego można się przyczepić, że za mało jest piosenek z lat 70-tych, a za dużo po 1995 r., co już takimi hitami nie były.
SALVADOR DALI hiszpański/kataloński malarz, rzeźbiarz, grafik, współtwórca surrealizmu
( 1904 – 1989)
* Ur. 11 maja 1904 w Figueres
+ Zm. 23 stycznia 1989 w Figueres
Jego talent do rysunków ujawnia się już od najmłodszych lat. W 1918 wystawa w jego rodzinnym mieście przyciąga uwagę krytyków. Rok później publikuje artykuły o starych mistrzach sztuki i swoje wiersze w lokalnym magazynie. Jest silnie związany z Katalonią.
W lutym 1921 umiera jego matka, a w październiku Dali zostaje przyjęty do Akademii Sztuki San Fernando w Madrycie. Mieszkając w domu studenckim, zaprzyjaźnia się z Luisem Bunuelem i Federico Garcią Lorcą. W czasie studiów eksperymentuje z futuryzmem i dywizjonizmem, zwraca uwagę na technikę precyzji malarskiej i poznaje dzieła dawnych mistrzów. W 1923 krytykuje wykładowców, obwiniany jest za naruszenie spokoju na uczelni, w konsekwencji czego zostaje zawieszony na rok. W 1925 organizuje swoją pierwszą indywidualną wystawę w Barcelonie. Rok po tym wybiera się do Paryża gdzie poznaje Picassa. W październiku zostaje już ostatecznie usunięty z Akademii. W 1927 odbywa służbę wojskową.
W 1928 przeprowadza się w końcu do Paryża, gdzie pisze scenariusz do filmu Luisa Bunuela Pies andaluzyjski – uważany za pierwszy film surrealistyczny. Dzięki sukcesowi obrazu i znajomości z Joanem Miro, obaj zostają przyjęciu do kręgu paryskich surrealistów. Wcześniej maluje swoje pierwsze surrealistyczne obrazy – Miód jest słodszy niż krew (1926) Aparat i ręka (1927). W połowie 1928 roku uwodzi Galę (żonę surrealistycznego poety Paula Elurda), co prowadzi do zerwania kontaktów z ojcem. Publikuje w jednym z pism obraz Gnijącego osła (1930). Kupuje chatę rybacką w Port Lligat koło Cadaques w której, każdego roku spędza czas z Galą. W tym czasie, opierając się na psychoanalizie Zygmunta Freuda, Dali rozwija swą metodę paranoiczno-krytyczną (spontaniczna metoda poznania irracjonalnego, oparta na krytycznej i systematycznej obiektywizacji delirycznych skojarzeń i interpretacji).
W 1931 maluje jeden ze swoich nieśmiertelnych obrazów Uporczywość pamięci, z efektem zmieniających swój stan fizyczny zegarów (pamiętne miękkie zegary roztapiają się jak ser camembert). Pisze też scenariusz do filmu Złoty wiek (reż. L.Bunuel). W 1933 na łamach magazynu Minotaure publikuje artykuł, o jadalnym pięknie i secesyjnej architekturze, który wzbudza zainteresowanie estetyką z przełomu wieków. Rok później wystawia obraz Zagadka Wilhelm Tella (symbolizuje nieposłuszeństwo wobec autorytetowi ojca), prowadzi to do sporu z surrealistami i Andre Bretonem (twórcą Manifestów surrealistycznych). W 1934 bierze ślub cywilny z Galą.
Lata 1935 i 1936 przynoszą dwa kolejne słynne obrazy. Są to kolejno: Płonąca żyrafa i Delikatna konstrukcja z gotowaną fasolką – przeczucie wojny domowej, problematyczne tematy o przemijaniu, rozkładzie i wojnie. W 1936 wybucha trzyletnia wojna w ojczyźnie Dalego. Rok później artysta maluje Metamorfozę Narcyza, obraz ten pokaże Zygmuntowi Freudowi. Projektuje też ubrania dla Elizy Schiaparelli i tworzy tzw. „surrealistyczne przedmioty”. W 1939, posądzany o faszyzm (obraz Tajemnica Hitlera) i chciwość, ostatecznie rozstaje się z surrealistami. Andre Breton nadaje Dalemu przydomek – „Avida Dollars” („chciwy dolarów”) – określając gwiazdorstwo i liczne prowokacje artysty przekładające się na sukces finansowy artysty, będącego rozchwytywanym przez kolekcjonerów.
W latach 1940-49 Dali i Gala mieszkają w Nowym Jorku. W tym czasie publikuje swoją autobiografie Moje sekretne życie (1942), rysuje komiksy dla Walta Disneya, projektuje sekwencje do filmu Alfreda Hichcocka Oczarowana (1946). Po powrocie do Europy Dali kieruje swoje inspiracje ku mistycyzmowi (Madonna z Port Lligat (1949), Chrystus św. Jana od Krzyża (1950), Rada ekumeniczna (1960)), jak i wkracza w swój okres „wizji naukowych” interesując się psychologią i historią. W 1958 bierze kościelny ślub z Galą, która jest jego miłością, muzą, modelką i agentem handlowym. W 1961 w Wenecji odbywa się premiera Ballet of Gala z librettem i inscenizacją Dalego i choreografią Maurice’a Bejarta. W 1964 wydaje swój Dziennik geniusza a od 1965 tworzy rzeźby z brązu i kryształu często powtarzając w nich motywy ze swoich obrazów. Nadal maluje ekstrawagancki i szokujące dzieła jak Połów tuńczyków (1966-67) czy Halucynogenny torreador (1968-70). Dla potrzymania sławy wygłasza liczne, paradoksalne sądy o sztuce i artystach. W 1974 otwiera muzeum własnej twórczości w Figueras. W 1982 umiera Gala. Salvador Dali przeprowadza się do zamku Pubom, sprezentowanym Gali. Rok później powstają perfumy „Dali” i ostatni obraz Ogon jaskółki.
Obecnie Salvador Dali jest utożsamiany z surrealizmem („surrealizm to ja”). Dzięki swojej sile przebicia, rewelacyjnym pomysłom i marketingowi uchodzi za najpopularniejszą postać sztuki XX wieku. Jego obrazy wdarły się do kultury masowej, są powielane w postaci milionów reprodukcji, kalendarzy, pocztówek, albumów, czy też kubków, koszulek i wszelkich pamiątek, które kupują turyści po zwiedzeniu muzeum. Kształtując swój wizerunek medialny stał się ikoną kultury masowej. W jego obrazach często widać odwołania do innych mistrzów sztuki takich jak: Rafael, Velazquez, Millet czy Vermeer.
Sen spowodowany lotem pszczoły wokół jabłka granatu na jedną sekundę przed przebudzeniem (1944).
Pisma w j. polskim:
1. Myśli i anegdoty.
2. Ukryte twarze.
3. Dziennik geniusza.
4.Moje sekretne życie.
5. S. Dali, L. Pauwels, Namiętności według Dalego.
PIOTR WILDANGER
Literatura wykorzystana w pracy:
Salvador Dali, Moje sekretne życie, Książnica, Katowice 2001
Gelles Neret, Salvador Dali, Teschen, Kolonia 2000
Wielkie biografie t. 2, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2007
Źródła grafik: wikipedia.org, www.dalipaintings.com
CHARLES de GAULLE generał, francuski mąż stanu, prezydent V Republiki
( 1890-1970 )
* ur. 22 listopada 1890 w Lille
+ zm. 9 listopada 1970 w Colombey-les-Deux-Eglises
foto: wikipedia.org
Jako dziecko uczeń dwóch kolegiów jezuickich. Potem absolwent akademii wojskowej w Saint-Cyr. W 1912 roku wstępuje do 33. pułku piechoty w Arras. Jest wówczas podopiecznym pułkownika Henry Petaina, późniejszego bohatera Pierwszej Wojny Światowej. Po jej wybuchu w 1914 roku 15 sierpnia młody porucznik de Gaulle odnosi pierwsze rany w bitwie pod Dinant. W najkrwawszym starciu w tej wojnie, w bitwie pod Verdun, już jako kapitan (odznaczony krzyżem wojennym) dostaje się do niemieckiej niewoli. Podejmuje parę prób ucieczki, bezskutecznie. Osadzony w obozie
„ucieczkowiczów” Ingolstadt przebywa z przedniej marki towarzystwem: z asem francuskiego lotnictwa Rolandem Garrosem i przyszłym Marszałkiem radzieckim Michaiłem Tuchaczewskim, którego podobno uczy języka francuskiego.
Po zakończonej zwycięstwem Francji wojnie spotka się z rodziną, lecz wkrótce jako ochotnik pod dowództwem Maxime Weygarda, bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej. To tam obserwuje wielkie różnice pomiędzy wojną pozycyjną na zachodzie a całkiem odmienną na wschodzie starego kontynentu. Za udział w „ cudzie nad Wisłą „ otrzymuje order Virtuti Militari.
Po powrocie do ojczyzny, w 1921 bierze ślub z Yvonne Vendroux. Następnie rozpoczyna studia na Wyższej Szkole Wojennej w Paryżu, którą kończy w 1924. Od 1925 jest sekretarzem Marszałka Petaina a od października, już jako major, dowódcą batalionu w Trewirze. W latach 1929-31 przebywa w Bejrucie w armii Lewantu. Od 1931 przez następnych 6 lat pracuje w Generalnym Sekretariacie Obrony Narodowej. Publikuje swoje poglądy dotyczące stosunków władza państwowa – siły zbrojne. Przedstawia w nich wizję nowoczesnych zmechanizowanych i mobilnych oddziałów wspartych siłami pancernymi. Jest za powołaniem armii zawodowej i wojny manewrowej. Głośno kwestionuje budowę „linii Maginota” – umocnień na granicy z Niemcami, a krytyka środowisk wojskowych nie pozostawiła suchej nitki na jego książkach. We wrześniu 1937 obejmuje 507. pułk czołgów w Metz i awansuje na stopień pułkownika. Właśnie w tym czasie otrzymuje od swych podwładnych przydomek „Pułkownik motor„.
Po wybuchu Drugiej Wojny Światowej, zostaje dowódcą brygady pancernej 5. armii. Wysyła raport do czołowych osobistości kraju wskazując na brak przygotowania Francji do wojny. Po napaści niemieckiej na Francje, powierzono mu w dowodzenie 4 dywizji pancernej, a potem mianowano generałem brygady. W tym czasie armia niemiecka, po zaskakującym ataku pod Sedanem poruszała się na północny zachód. Generał toczy zwycięskie walki z najeźdźcą, przeprowadzając kontrofensywę, lecz w wyniku cofania się innych armii, chcąc uniknąć okrążenia sam musi się wycofać z odbitych terenów.
5 czerwca 1940 zostaje powołany na stanowisko podsekretarza stanu ds. wojny i obrony narodowej z teką wiceministra w rządzie Paula Reynauda. Gdy 14 czerwca Niemcy wkroczyli do Paryża, de Gaulle wraz z rządem zostaje ewakuowany do Bordeaux. Chce by elita francuskich polityków i wojskowych przeniosła się do Afryki Północnej i kontynuowała wojnę z nazistami. Na wieść o tym, że Marszałek Petain objął funkcję premiera rządu Vichy (który podpisuje rozejm, a później kolaboruje z Niemcami), de Gaulle wylatuje do Londynu. Dzień później wygłasza Apel w radiu BBC skierowany do Francuzów, wzywający do dalszej walki z Niemcami. Francuski sąd wojskowy skazuje go na karę śmierci, konfiskatę majątku i degradacje.
Generał powołuje i staje na czele komitetu – Wolnej Francji (od 1942 Francja Walcząca), którą uznaje rząd brytyjski z Winstonem Churchillem na czele. Chcąc przyłączyć Francuską Afrykę Zachodnią do „swojego nowego dziecka” naciera na Dakar, ale ponosi klęskę. Jeszcze w 1940 roku powołuje Rade Obrony Imperium w Brazzaville mającą kierować francuską machina wojenną i współpracować z rządem Wolnej Francji. Zaczynając praktycznie od zera, generał Charles de Gaulle próbuje za wszelka cenę podnieść pozycję Wolnej Francji na arenie międzynarodowej. Odrzuca układ z Saint-Jean-d’Acre między rządem Vichy a Wielką Brytanią, pragnąc by walki w Libanie i Syrii były kontynuowane. W czerwcu 1941 Siły Wolnych Francuzów wraz z Australijczykami i Brytyjczykami zdobyły Damaszek. Wraz z zaufanym Jeanem Moulinem decyduje o powołaniu Krajowej Rady Ruchu Oporu mającej zjednoczyć francuski ruch oporu. Po udanej alianckiej operacji „Torch” (listopad 1942), w styczniu 1943 spotka się na Konferencji w Casablance z Roosveltem, Churchillem i generałem Henrim Giraudem popieranym przez amerykanów. Wkrótce de Gaulle przenosi się do Algieru gdzie zostaje utworzony Francuski Komitet Wyzwolenia Narodowego – CFLN zarządzany wspólnie z Giraudem (jako dowodzącym wojskiem). Rząd zostaje uznany przez Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię i Związek Radziecki za reprezentanta francuskich interesów. Na początku 1944 zwołuje konferencje w Brazzaville, poświęconą dalszym losom kolonii w Afryce. W tym samym roku Alianci dokonują desantu w Normandii a potem wojska generała Leclerca wyzwalają Paryż (de Gaulle wkracza do stolicy wyprostowany jak struna, gdy w mieście działają jeszcze niemieccy snajperzy) i Strasburg. Tymczasem de Gaulle obejmuje przewodnictwo Tymczasowego Rządu Republiki Francuskiej, ale w 1946 rezygnuje ze stanowiska z powodu nieporozumień ze Zgromadzeniem Konstytucyjnym.
W latach 1947-53 kieruje ugrupowaniem RPF (Zgromadzenie Ludu Francuskiego), które uzyskuje 40% głosów wyborach w 1947, ale jego poparcie znacznie spada (22% w 1951). Jednak secesje w gaullistowskiej partii doprowadzają do znacznego osłabienia ugrupowania o czym ostatecznie przesądza porażka RPF w wyborach 1953.
W latach 1953-58 de Gaulle jest praktycznie bierny politycznie i ogranicza się tylko do wydawania swoich „ pamiętników wojennych”.
Od połowy lat 50-tych algierscy muzułmanie z Frontu Wyzwolenia Narodowego (FLN) rozpoczęli otwartą walkę z oznakami dominacji francuskiej w Algierii. W 1957 rząd Francji nie zgadza się na niepodległość. Kraj znajduje się na skraju wojny domowej. Kryzys poprowadzi de Gaulla znowu na szczyt władzy. W maju 1958 prezydent Rene Coty zaprasza go do powołania rządu ocalenia narodowego. Uzyskuje on poparcie większości parlamentarnej i w czerwcu Zgromadzenie Narodowe zatwierdza nowy rząd z de Gaullem jako premierem. W tym samym miesiącu w Algierze, generał wzywa do pojednania i odnowy. We wrześniu na placu Republiki, prezentuje projekt nowej konstytucji, która została zaakceptowana w referendum (80% głosów). Daje to początek V Republice Francuskiej, z prezydenckim systemem rządów i ograniczoną rolą parlamentu. Następnie powołuje do życia Unię Nowej Republiki (UNR), która zwycięża w listopadowych wyborach.
Grudzień dla niego jest pełny sukcesów. Plan Rueffa zostaje zatwierdzony. Zakłada on rewaloryzacje franka jak też uzdrowienie finansów i gospodarki Francji. Tuż przed Bożym Narodzeniem kolegium elektorskie powołuje Charlesa de Gaulla na stanowisko prezydenta V Republiki. Rozpoczyna to nowy okres we francuskiej historii.
Na mocy nowej konstytucji ustanowiono Wspólnotę Francuską. Tworzyła ją: Francja metropolitalna, departamenty zamorskie i terytoria zamorskie. Jednak zasady organizacyjne nigdy nie weszły w życie a wszystkim republikom autonomicznym przyznano niepodległość (znaczna część francuskich koloni w 1960, tzw. dekolonizacja).Dążąc do odzyskania silnej pozycji militarnej kraju Francuzi przeprowadzają pierwszą próbę jądrową w Reggane na Saharze. W referendum w sprawie samostanowienia Algierii większość Francuzów i Algierczyków opowiada się za. W dniach 22-26 kwietnia dochodzi do nieudanego „puczu generałów” w Algierii, który współorganizuje generał Raoul Salan, mającego nie dopuścić oderwania się muzułmańskiej koloni od Francji. Ostatecznie 3 lipca 1962 Francja uznaje niepodległość Algierii. W tym czasie de Gaulle wychodzi cało z zamachów przeprowadzonych przez OAS (Organizacja Tajnej Armii) popierającą generała Salana.
W polityce zagranicznej de Gaulle stawia za zbliżeniem z RFN, co czyni w 1963 podpisując wraz z Konradem Adenauerem Traktat Elizejski ( Traktat o Przyjaźni) i opowiada się za Wspólnym Rynkiem. Razem z Andre Marleaux propaguje idee „Europy Ojczyzn od Atlantyku po Ural” jako alternatywę dla „Stanów Zjednoczonych Europy”. Ta konfederacja państw europejskich z zachowaniem pełniej suwerenności, miała powstać by oprzeć się potędze Sowietów jak i Amerykanów. Prowadziłaby wspólną politykę zagraniczną. W planach tych prezydent nie uwzględnia Wielkiej Brytanii, którą uważa za „konia trojańskiego” Stanów Zjednoczonych w Europie i blokuje jej wejście do Wspólnego Rynku. Działa wbrew polityce USA. Popiera komunistyczny rząd w Chinach i krytykuje amerykańską interwencje w Wietnamie. W 1964 odwiedza kraje Ameryki Łacińskiej.
W grudniu 1965 de Gaulle wygrywa powszechne wybory prezydenckie (44% I tura, 55% II tura) z Francis Mitterandem. W marcu 1966 Francja występuje ze struktury militarnej NATO (informacja listowna do prezydenta USA Johnsona) i żąda wycofania amerykańskich baz i uzbrojenia. W czerwcu 1967 – V Republika wprowadza embargo na dostawy broni (w tym zamówionych i opłaconych już samolotów) dla Izraela i krajów arabskich podczas Wojny Sześciodniowej Państwa Żydowskiego z Egiptem. Podejmuje też walkę ze światowym systemem monetarnym, co dawał mocną pozycję dolarowi. W lipcu de Gaulle składając wizytę we francuskiej części Kanady, wydaje okrzyk „niech żyje wolny Quebec!” powodując kryzys dyplomatyczny miedzy oboma państwami. W latach 1966-68 odwiedza kraje bloku wschodniego: ZSRR, Polskę i Rumunie.
W 1968 nie po raz pierwszy naraża się lewicy. Wybuchają liczne strajki i manifestacje studenckie (rewolta młodzieżowa). Proponuje wprowadzenie partycypacji (udział pracowników w zyskach i podejmowaniu decyzji) jednak to posunięcie pozostaje bez odzewu społeczeństwa. Mimo tego Unia na rzecz Republiki wygrywa wybory z bardzo dużą przewagą nad lewicą. Gdy w kwietniu 1969 w referendum Francuzi nie zaakceptowali reformy administracji i senatu ustąpił z honorem składając dymisję z funkcji prezydenta (co zapowiadał wcześniej). Przebywając na wakacjach w Hiszpanii spotyka się z generałem Franco. Parę dni przed jego śmiercią ukazują się „ Pamiętniki nadziei” (pierwszy tom).
Obecnie uznawany jest za jednego z najwybitniejszych polityków XX wieku, człowieka potrafiącego patrzeć parę lat do przodu, gdy inni obserwują tylko wydarzenia dnia.
Stworzył stabilny system polityczny V Republiki z nieco autorytarną prezydenturą. Francja odbudowała swoją silną pozycje, którą utrzymali następcy Charlesa de Gaulla. Kontynuatorem jego polityki państwa jest ruch gaullistowski. Do idei „Europy Ojczyzn” odwołuje się Unia Europejska. Jego doktryna i myśl polityczna zwana Gaullizmem była oparta na liberalizmie, konserwatyzmie, myśli chrześcijańskiej, pragmatyzmie i bonapartyzmie.
Piotr Wildanger
Pisma autorstwa de Gaulle’a:
La Discorde Chez l’Ennemi(1924) (Niezgoda w obozie nieprzyjaciela)
Histoire des Troupes du Levant(1931) (współautor)
Le Fil de l’Epée(1932) (Ostrze Miecza)
Vers l’Armée de Métier(1934) (Ku armii zawodowej)
La France et son Armée(1938) (Francja i jej armia)
Trois Études(1945)
Mémoires de Guerre(Pamiętniki wojenne) – Pol. – wyd. MON 1967-1968
Tom 1 – L’Appel, 1940–1942 (1954) (Apel)
Tom 2 – L’Unité, 1942–1944 (1956) (Jedność)
Tom 3 – Le Salut, 1944–1946 (1959) (Ocalenie)
Mémoires d’Espoir ( Pamiętniki nadziei)
Tom 1 – Le Renouveau 1958–1962 (1970) (Odnowa) – Pol. – 1974
Literatura wykorzystana przy pracy:
1.Norman Davies, Europa, Znak, Kraków 2002,
2.Jean-Baptiste Duoselle, Europa- historia narodów, Horyzont, Warszawa 2002,
Aleksander Hall, Charles de Gaulle, Iskry, Warszawa 2002,
4.George C. Kohn, Encyklopedia wojen, Al fine, Warszawa 1998,
Gerhard L. Weinberg, Wizje zwycięstwa. Nadzieje ośmiu przywódców Drugiej Wojny Światowej, Książka i wiedza, Warszawa 2007.
6.Charles Williams, Charles de Gaulle – ostatni wielki Francuz, Amber, Warszawa 2007,
Wielkie biografie – encyklopedia PWN, t. 1, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2007.
Uczeń gimnazjum im. F. Fabianiego, po którego ukończeniu zdał małą maturę. W 1938 ze względu na trudną sytuacje materialną musi przerwać naukę. W pierwszych latach Drugiej Wojny Światowej pracuje fizycznie. W 1942 kończy tajny kurs podchorążych. W latach 1943-44 walczy w oddziałach partyzanckich Armii Krajowej. Pod pseudonimem „ Satyr” publikuje Echa leśne – zbiór poezji i opowiadań, powstały z rozkazu dowódcy.
Po wojnie zdaje maturę na kursach dla pracujących w Częstochowie i rozpoczyna studia na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie na kierunku historia sztuki. Studiów nie ukończy.
Za właściwy debiut poetycki Tadeusza Różewicza uważa się tom Niepokój z 1947. Rok później ukazuje się Czerwona rękawiczka. Oba tomy powitano entuzjastycznie, choć nie brakowało też słów krytycznych i oskarżeń o nihilizm. Poeta jawi w nich tematykę konsekwencji wojny i kryzys wiary religijnej. Mówi ustami Pokolenia Kolumbów, ukazując krajobraz po kataklizmie, powstałą przez to perzynę jak i kryzys moralny- zatarcie linii pomiędzy dobrem a złem. Głosi tezę o odbudowie hierarchii wartości. Nie stroni od mocnych słów, w dodatku oszczędza je. Ukazuje motyw milczenia, odchodzi od metafor, często operuje prozą, rzadko przestrzega interpunkcji. Stosuje ironie, sarkazm, kontrast.
Odkrywa nowe środki wyrażania osobistego za pomocą nowej wersyfikacji tzw. „klocki”. Ten nowy typ wiersza nazwano czwartym systemem wersyfikacyjnym literackiej polszczyzny. „Poezja po Oświęcimiu”, „śmietnik”, poetyka ze „ściśniętym gardłem” to tylko niektóre określenia jego poezji.
W 1949 bierze ślub z Wiesławą Kozłowską poczym przeprowadza się do Gliwic.
W 1950 i 51 publikuje zbiory poezji: Pięć poematów i Czas który idzie. Umiarkowanie angażuje się w nową ideologie. Poetycką tematykę rozszerzył po 1956 roku., nie odwracając się od problematyki we wcześniejszych dwóch tomach. Głosi tezę o „śmieci poezji”, ukazuje rozbicie osobowości człowieka jak i krytykuje kulturę konsumpcyjną. Zaciera różnicę miedzy wypowiedzią artystyczną a nieartystycznymi, komponuje utwory z cytatów tekstów literackic, użytkowych jak i należących do kultury masowej. Pokazuje, ze istnienie ludzkie jest pełne sprzeczności. Odczytane jest to jako postmodernizm. Tomy z lat 1956-69: Poemat otwarty, Formy, Rozmowa z księciem, Nic w płaszczu Prospera, Twarz trzecia, Regio. W innym Zielona róża (1961) tworzy kolaże z fragmentów tekstów gazetowych, by ukazać chaos informacyjny tkwiący we współczesnej kulturze. W 1959 zdobywa Literacką Nagrodę Miasta Krakowa.
W 1960 wystawia sztukę Kartoteka, którą krytyka przyjęła chłodno. Jednak oryginalność dramatu i brak podobieństwa do tego co widziano wcześniej na polskiej scenie wpisze sztukę do kanonu lektur szkolnych jak i daje sławę zagranicą. Zainspirowany „teatrem absurdu” Różewicz prezentuje postać Bohatera (a właściwie Anty-Bohatera), który prezentuje sobą parę osób, jest m.in. dzieckiem, partyzantem, kierownikiem. Ma kilka imion. Leży on w łóżku, a jego pokój jest zarówno biurem, ulicą, kawiarnią. Sceny z życia to wyrwane fakty, wywiady, zdarzenia, spotkania. Rzeczywistość przedstawiona groteskowo. Sam Bohater jest uosobieniem dramatyzmu pokolenia autora, spadkobiercą bohaterów romantycznych. Jego pustkę i bezsilność cechują przeżycia wojenne. Bohater widzi jednak nadzieję w nowym pokoleniu. W 1962 dostaje nagrodę ministra kultury i sztuki
W 1964 wystawia sztukę Świadkowie albo Nasza mała stabilizacja. Tytuł wchodzi do języka potocznego jako nazwa „epoki gomułkowskiej”. To dramat o nie dającym się scalić świecie, o obcości, niemożności porozumienia i zagubieniu elementarnych wartości. Ta diagnoza „ choroby wieku”, którą demaskuje autor, ukazuje ogromną zapaś kulturową określającą kryzys Europy, co leży u podstaw rozwoju techniki i społeczeństwa masowego.
W trzech fragmentach utwory (o strukturze poematu) autor rozpatruje status „świadków”, czyli współczesnych. Pierwsza część (wprowadzenie poetyckie) demaskuje bylejakość stabilizacji. Druga (scena rodzinna) rozkład więzi małżeńskiej i wyobcowanie. Trzecia (dialog dwóch mężczyzn) obnaża atrofię ludzkich odruchów, maskowaną paplaniną.
Przyznana mu zostaje Nagroda państwowa I stopnia w 1966.
W 1968 Tadeusz Różewicz przeprowadza się do Wrocławia gdzie mieszka do dziś.
Różewicz jest także prozaikiem. Powieść Śmierć w starych dekoracjach (1970) ukazuje bohatera, który wędruje do Italii, by potwierdzić swą wiarę w trwałość i wielkość kultury śródziemnomorskiej. Wcześniejsze jego utwory to zbiory opowiadań: Opadły liście z drzew (1955), Przerwany egzamin (1960), Wycieczka do muzeum (1966). Jak i późniejsze zacierające różnice miedzy rodzajami i gatunkami literackimi: teatr niekonsekwencji (1970) i Przygotowanie do wieczoru autorskiego (1971).
W 1975 wystawia sztukę Białe małżeństwo zbudowanej na erudycyjnych odwołaniach do okresu Romantyzmu i Młodej Polski. Następny jego dramat, Do piachu (1979) wywołuje kontrowersje z powodów politycznych i sprzeciw kombatantów – autor deheroizuje mit partyzancki Armii Krajowej. W 1984 wystawia Pułapkę – sztukę o F. Kafce.
Otrzymuje Austriacką Nagrodę Państwowa za wkład w kulturę europejską (1981) i zostaje członkiem Akademii Sztuki w Berlinie (1987).
W 1992 prowadzi próby teatralne z których powstaje dramat Kartoteka rozrzucona (premiera radiowa 1996, telewizyjna 1998) nową wersje wcześniejszej sztuki Kartoteki. Uwspółcześnia swą sztukę i wprowadza krytykę społeczno-polityczną – scena sejmowa powodująca szum informacyjny. Tytuły obu dramatów to metafory tożsamości bohatera. Z jednej strony występuje jako przedstawiciel pokolenia, z drugiej jako osoba pozbawiona integralności. W tym też roku wydaje też utwory swojego brata zastrzelonego przez Niemców w czasie okupacji ( Nasz starszy brat).
W poezji lat 90-tych zajmuje się problematyką sztuki i egzystencji, losem poety, wrócił też do tematyki wojennej. Propaguje też motyw milczenia w poezji. Tomy z tego okresu to: Płaskorzeźba (1991), Zawsze fragment (1996), Nożyk profesora (2001).
Za tom Matka odchodzi” otrzymał literacką nagrodę Nike w 2000 roku. Posłużył się techniką „recyklingu”, opartej na zestawieniach starych tekstów z nowymi, dokumentalnych z literackimi, poezje z prozą itp.
W 1997 otrzymuje nagrodę Polskiego PEN Clubu. W 2006 zostaje nagrodzony Złotym Berłem a w 2008 zdobywa Europejska Nagrodę Literacką za całokształt twórczości.
Tadeusz Różewicz jest jednym z najwybitniejszych europejskich poetów i dramatopisarzy XX wieku. Jego utwory tłumaczone są na wiele języków a sztuki wystawiane do dziś w teatrach na całym świecie. Największą popularność zdobył w krajach bałkańskich.
Przez jednych uważany za moralistę, realistę, prekursora postmodernizmu w Polsce, z rodowodem awangardowym, klasycznym i turpistycznym. Przez innych, głównie przez starych krytyków, postrzegany jako jeden z jeźdźców Apokalipsy lub nazwany „lirykiem niewierzącym w świat”. Jego mentorami są, w poezji: Julian Przyboś i Leopold Staff, a w dramacie i prozie Samuel Beckett, Franz Kafka jak i inni filozofowie i literaci niemieckojęzyczni. Nawiązywał do malarstwa (Bosch, Bacon, Rubens).Warto zwrócić uwagę na motywy chrześcijańskie w jego utworach, wobec przyjętej postawy ateizującej. Doktor honoris causa sześciu polskich uniwersytetów jak i jeden tytuł honoris causa nadany przez Akademię Sztuk Pięknych we Wrocławiu.
PIOTR WILDANGER
Literatura użyta w pracy:
„Wielkie biografie” t. 2, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2007
Tomasz Miłkowski, Janusz Termer „Leksykon lektur szkolnych”, Graf-unkt, Warszawa 1994
Stanisław Burkot „Tadeusz Różewicz”, Wydawnictwo szkolne i pedagogiczne, Warszawa 1987
„ Złoty podział ma długą historię w kulturze zachodniej. Określany także jako boska proporcja lub liczba Fi (od Fidiasza), jest prostą lecz jednocześnie zaskakująca regułą, która nieustannie pojawia się w przyrodzie, sztuce i nauce. Złoty podział można znaleźć we wzorach tworzonych przez nasiona niektórych roślin, w drzewie genealogicznym pszczół, w piramidach, gotyckich katedrach, malarstwie renesansowym, ciele człowieka czy w kształcie muszli…”
Priya Hemenway
„ To cud, że Wszechświat stworzył fragment samego siebie, aby ten badał pozostałą część, i że ten fragment, badając siebie, traktuje resztę Wszechświata jako swoją naturalną, wewnętrzną rzeczywistość”.
John Cunningham Lilly
Książka Priy Hemenway – Sekretny kod, Tajemnicza formuła, która rządzi sztuką, przyrodą i nauką – jest drugą poważną pracą tego typu na polskim rynku wydawniczym. Odsyłam jeszcze do jednej pozycji „ Złota Liczba. Rytuały i rytmy pitagorejskie w rozwoju cywilizacji zachodniej” Matila Ghyki. Jednak trzeba pamiętać, że była ona pisana na początku ubiegłego wieku. Inna pozycja „ Tajemnica złotego kwiatu” Douvalo Melchizedeka , jest już zbyt newagowska. Tak więc z nowych pozycji tylko książka Priya Hemenway spełnia wymogi naukowego rygoru. I tą pozycją postanowiłem się zająć.
Trzeba przede wszystkim pamiętać, że święta geometria, złoty podział, duchowa strona matematyki – czy jakkolwiek nazwiemy ten fenomen – towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. Spotykamy ją już w starożytnych religiach ( irańscy Parsowie), tajnych stowarzyszeniach ( chociażby bractwo pitagorejskie), czy po tak prymitywne ludy jak pustynni Beduini, którzy rozrysowywali sobie wzory tej nauki na piasku.
Elementy kwiatu życia: 1 – visica picis znana jako „rybi pęcherz” , 2 – kwiat życia w całości.
Od zarania cywilizacji człowiek posługiwał się tą wiedzą, oczywiście w nieoficjalny sposób. I tak harmonijne proporcje, liczbę Fi, liczbę Pi, znajdziemy we wielu starożytnych budowlach począwszy od granitowych piramid egipskich, po grecki Partenon. Tą zakazaną kosmologiczna wiedzą, ukrytą w Naturze, człowiek posługiwał się od czasu do czasu – nie tylko przy architekturze. To tylko jeden z przykładów działalności ludzkiej gdzie łatwo można pokazać czarno na białym – jak powinno się wznosić trwałe, harmonijne i wydajne konstrukcje. W wielu miejscach na Ziemi piramidy, nadal stoją. Katedry gotyckie, choć nie wiemy na sto procent kto je zaprojektował – też przetrwały próbę czasu. Widocznie, natura, Absolut, czy jakkolwiek nazwiemy takie proste wzory „podpowiadają” człowiekowi jak lepiej ma żyć i jak ma tworzyć. Właściwie tzw. Kwiat życia w świętej geometrii jest symbolicznym odzwierciedleniem procesu stworzenia z Księgi Rodzaju. Tak więc nic dziwnego, że taka – wiedza tajemna – nie wpisywała się w obraz świata przez wieki i była strzeżona. Dopiero początek XX wieku zmienia tą sytuację i ta wiedza niepubliczna staje się coraz częściej wiedzą publiczną, aczkolwiek jeszcze niewykorzystaną w praktyce przez człowieka współczesnego.
Piramidy granitowe w Gizie ( Egipt).
Wiedza ta była zarezerwowaną dla duchowej elity na przestrzeni dziejów. W uniwersytetach-świątyniach starożytnego Egiptu, nauczano jej potajemnie wyłącznie faraonów, kapłanów oraz studentów z zagranicy – jako późną formę elity filozoficznej danego państwa – przeważali oczywiście tutaj myśliciele greccy.
Katedra w Chatres ( Francja).
Katedra Notre Dame w Paryżu – wyspa Cite.
Leonadro da Vinci – Mona Lisa – jako przykład malarstwa renesansowego z zastosowaniem złotego podziału.
Hinduska badaczka matematyk, nie wymaga od nas czytelników – i sama wiedza zawarta w książce też od nas tego nie wymaga – żebyśmy z marszu zrozumieli fraktale. Wszystko jest łatwo wyprowadzone ze złotego podziału, twierdzenia Pitagorasa poprzez platonizm, filozofów renesansowych i współczesnych, więc zagubić się w orkanie tej wiedzy się po prostu nie da. Tym bardziej, że jest ona w każdym z organizmów ożywionych i nieożywionych.
Salvador Dali – Ukrzyżowanie (Corpus hypercubus) ; 1954 r. – jako przykład malarstwa współczesnego z zastosowaniem świętej geometrii
Książka jest bogata w liczne ilustracje, i wbrew pozorom nie są to same wzory geometryczne.
Niektóre śmiałe teorie mogą budzić lekki popłoch w ludziach motywowanych zbyt religijnie, ale przecież tzw. okultyzm (łac. skrywać, ukryty) aż do Oświecenia był naturalnym obrazem świata kiedy to jego wpływy mieszały się razem z nauką i religią – kręgi kościelne też nie były całkowite wtedy wolne od tego rodzaju wiedzy. Zresztą bardzo dobrze to ujął ks. Zbigniew Liana w swojej krótkiej pracy poświeconej temu zagadnieniu „ Okultyzm a nauka przed Oświeceniem”. A to, że pewien rodzaj wiedzy – jest skrywany przed ludzkością – tak jak niegdyś święta geometria – to akurat dobrze. Gdyż znając obecny poziom moralny ludzkości, człowiek wychowywany w egoizmie i współzawodnictwie, mógłby wykorzystać taką wiedzę do swoich celów. Taka wiedza, jak święta geometria – ma służyć ludziom, w podniesieniu się i polepszeniu warunków życia i rozwoju świadomości. Wykorzystywana egoistyczne, zawsze będzie stanowiła nie tylko zaprzeczenie całej tej pięknej idei, ale też rezygnacje z samego życia – jak to kiedyś słusznie William Blake twierdził.
Gwiazda pitagorejska (pentagram) we wnętrzu przekrojonego jabłka.
Książka Priya Hemenway, zdaje się burzyć komuś świat, by potem na jego gruzach budować lepszy piękniejszy…Albowiem tylko taka wiedza, może być nazywana prawdziwą wiedzą, która burzy a potem buduje, zamiast utrwalać.
I tylko takie książki są prawdziwymi perłami, których może czasem nie warto rzucać pod wiadomo czyje nogi.
Zastanawiam mnie tylko to czy jakiś polski autor pokusiłby się spisać historię złotej liczby…
Kanon J. Pachelbela z zastosowaniem boskiej proporcji.
„ Przybyliśmy z nicości, wirując i rozrzucając gwiazdy jak pył. Gwiazdy utworzyły krąg, a w jego środku tańczymy my”.
Dżalaluddin Rumi
Piotr Wildanger
źródła grafik: wikipedia.org. ; świetageomoetria.pl
ERICH FROMM Niemiecki filozof i psycholog, współtwórca neopsychoanalizy
(1900 – 1980)
* Ur. 23 marca 1900 we Frankfurcie nad Menem
+ Zm. 18 marca 1980 w Muralto
Wychowany w rodzinie rabinackiej w tradycyjnej atmosferze żydowskiej. W młodości znajduje się pod wpływami N.A. Nobela i S.B. Rabinkowa – myślicielami silnie związanymi z filozofią judaistyczną. W 1918 rozpoczyna studia prawnicze na uniwersytecie frankfurckim, lecz porzuca te studia na rzecz filozofii i socjologii. Jego wykładowcy w tym czasie to m.in.: K. Jaspers, A. Weber, H. Rickert. Jednocześnie studiuje też psychologie w Monachium, Berlinie i Heidelbergu. Właśnie na tym ostatnim uniwersytecie otrzyma w 1922 roku tytuł doktora nauk filozoficznych na podstawie pracy poświęconej żydowskiej diasporze, pod promotorstwem Webera. W latach 1923-24 studiuje na Berlińskim Instytucie Psychoanalitycznym. W 1926 odwraca się od ortodoksyjnego judaizmu i żeni się z Reichmann. Rok później rozpoczyna praktykę psychoanalityczną i wraz z żoną kieruje kliniką. W tym czasie styka się z doborowym towarzystwem psychoanalitycznym m.in.: Landauer, W. Reich, K. Horney. Od dawna sięgając po książki Marksa i Freuda, próbuje znaleźć odpowiedzi na dręczące go pytania.
Dzięki znajomości z L.Lowenthalem styka się ze szkoła frankfurcką i od 1930 zostaje współpracownikiem Instytutu Badań Społecznych przy Uniwersytecie we Frankfurcie nad Menem. Wykłada razem z Theodorem Adorno, Maxem Horkheimerem i Herbertem Marcuse. Łączą oni nie dogmatycznie pojmowany materializm historyczny z psychoanalizą, neokantyzmem i heglizmem. Badają przemiany kulturowe i jednostkowe uwarunkowane pod wpływem kapitalizmu. W 1933 na zaproszenie Karen Horney wyjeżdża do Chicago, a w 1934 (po uzyskaniu Hitlera pełni władzy) zaczyna pracować na Uniwersytecie Columbia (gdzie przeniósł się Instytut Badań Społecznych, wtedy już pod inną nazwą – Institiute for Social Reaserch). W Instytucie prowadzi badania nad osobowością autorytarną (jednostka podporządkowana całkowicie autorytetom), skłonnością przyjmowania postaw antydemokratycznych, konserwatyzmem obyczajów i poglądów, sztywnym rozumowaniem, kultem siły, nietolerancją czy podziałem świata na „swoich i „obcych”. Fromm (jako pierwszy) użył pojęcia osobowości autorytarnej, by określić osoby podatne na ideologie faszystowską. Jej uwarunkowania tkwią w środowisku wychowawczym (dominacja surowej dyscypliny i tłumienie uczuć). W 1941 wydaje sławną książkę – Ucieczka od wolności będącą stadium psychologicznym autorytaryzmu (głównie faszyzmu). Erich Fromm stara się uświadomić w niej dlaczego wolność nie jest dla człowieka najważniejszą wartością, jak można go łatwo podporządkować i zniewolić, dlaczego potrzebny jest mu autorytet i silna identyfikacja za grupą dającą poczucie bezpieczeństwa i jedności.
Jego psychoanaliza społeczna (neopsychoanaliza) odnosi się do freudyzmu, ale odrzuca jego determinizm biologiczny, zastępując go czynnikami społeczno-kulturowymi w kształceniu osobowości. Rewiduje też marksistowską teorie. Odrzuca w niej koncepcje pełnego uwarunkowania człowieka przez siły społeczne i ekonomiczne. Dąży, w koncepcji człowieka, od syntezy czynników psychicznych, społecznych i kulturowych. Jej warunkiem jest proces przezwyciężenia alienacji, będącej wynikiem tłumienia podstawowych ludzkich potrzeb takich jak: miłość, przyjaźń, tożsamość, transcendencja, układ odniesienia itp.
W latach 1942-51 wykłada w Bennington College (stan Vermont).
W 1947 wydaje prace Niech się stanie człowiek. W 1950 przenosi się do Mexico City gdzie rok później zostaje profesorem psychologii Szkoły medycznej przy Autonomicznym uniwersytecie i publikuje prace Zapomniany język. Twierdzi w niej , że sny i baśnie posługują się tym samym językiem – uniwersalnym symbolicznym językiem mitów. Każda istota ludzka potrafi nim przemawiać. Śniąc stajemy się twórcami i badaczami własnej sfery psychicznej.
W 1955 ukazuje się jego książka Zdrowe społeczeństwo. Krytykuje w niej cywilizacje przemysłową za: przyczynienie się do zerwania więzi międzyludzkich, promocje postawy merkantylnej i uniemożliwienie rozwoju jednostki. Przeciwstawia temu wizję „zdrowego społeczeństwa” stwarzającego ludziom autentyczne życie oparte na zasadach moralnych.W ten sposób Fromm szuka innej drogi rozwiązania problemów społecznych niż kapitalizm czy komunizm.
W 1956 ukazuje się jego kolejna poczytna praca O sztuce miłości. Autor prezentuje w niej pozytywny program miłości, pojmując ją jako umiejętność, której można się nauczyć.
„Miłość jest sztuką” jak też twórczą i dynamiczną siłą co potęguje zaangażowanie człowieka w otaczający go świat. Erich Fromm wskazuje drogę życiową. Zakłada ona rozwój osobowości, zaczynając od miłości bliźniego poprzez wyćwiczenie w sobie cnót takich jak: pokora, odwaga, dyscyplina i wiara. Filozof pokłada wiarę w to, że miłość, tkwi w naturze człowieka, a także w życiu społecznym. Uważa miłość za zespolenie dwóch osób, kobiety i mężczyzny nie doprowadzając do utraty indywidualności ani podporządkowania żadnej z nich. Owy związek powinien służyć budowie światowej harmonii i więzi z innymi ludźmi a nie być zwrócony przeciwko niemu. Fromm wyróżnia też dwie orientacje charakterologiczne: produktywną i nieproduktywną. Do tej pierwszej zaliczyć można wszystkich ludzi, którzy nie są emocjonalnie ani umysłowo upośledzeni. Tą drugą orientacje dzieli na cztery grupy: receptywną (biorcy), eksploatatorską (podstępni biorcy), tezauryzatorską (ciułacze), merkantylną (osoba jako dobry chwytliwy produkt – wykształciła się w XX wieku).
W 1960 wydaje prace Psychoanaliza i Buddyzm Zen wraz z R. de Martino i T.D. Suzuki. Fromm poszerza swoje idee (na podstawie buddyzmu zen) dotyczące spraw psychoanalitycznych jak nieświadomość i przechodzenie treści w niej ukrytych do świadomości.
W 1962 zostaje profesorem na Uniwersytecie w Nowym Yorku. W 1964 wydaje prace Serce człowieka. W czasie rewolty studenckiej pod koniec lat 60-tych, odrzuca stosowanie przemocy (w przeciwieństwie do innego głównego przedstawiciela „Nowej Lewicy” – Herberta Marcuse’go), propaguje stworzenie spontanicznej sieci instytucji społecznych jako alternatywę dla oficjalnych.
W pierwszej połowie lat 70-tych wydaje prace: Kryzys psychoanalizy (1970), Anatomia ludzkiej destruktywności (1973), Dogmat Chrystusa i inne pisma religioznawcze (1973).
W 1974 przenosi się do Szwajcarii. W 1976 ukazuje się książka Mieć czy być , która staje się kolejnym sukcesem Fromma. Jest rozszerzeniem tematyki zawartej w Zdrowym społeczeństwie i Rewolucji nadziei (1968).Widząc rozdarcie człowieka (związane z rozwojem samoświadomości), konfliktu pomiędzy jednostką a rzeczywistością, Erich Fromm uważa, że istnieją dwa wyjścia z zaistniałej sytuacji: ucieczka lub rozwój prowadzący do harmonii z przyrodą jaki i ze społeczeństwem. Człowiek powinien obrać tą drugą drogę opartą na miłości do innych i produktywnej pracy. Ta orientacja życiowa jednostki, akceptująca indywidualność własną, jak i innych – to postawa „Być”. Natomiast regres i ucieczka, związane z traktowaniem innych i siebie jako narzędzi, środków do celu – to postawa „Mieć”. Autor wyróżniał też dwa typy religii. Humanistyczną, związaną z postawą rozwoju człowieka, wiarę w jego możliwości twórcze i dobroć. „Grzechem” tego typu religii jest niewykorzystanie tych możliwości. Drugi typ, religia autorytarna, opiera się na wierze w wszechmocną siłę absolutu oraz na przekonaniu o grzeszności i bezsilności człowieka. Przewinieniem w niej jest nieposłuszeństwo. Ten typ jest związany z ucieczkową postawą człowieka.
Osiągnięcia jak i poczytalność dzieł Ericha Fromma, bez wątpienia jednego z czołowych myślicieli XX wieku, niewątpliwie wskazują na kryzys panujący w obecnym świecie kulturowym i społecznym. Stąd wielu jego czytelników, żyjących w kapitalizmie, ceni jego utopijną wizję „zdrowego społeczeństwa” (sane society) jak i teorie miłości.
PIOTR WILDANGER
foto źródło: wikipedia.org
Literatura wykorzystana przy pracy:
Michał Chałubiński, Fromm, Wiedza powszechna, Warszawa 2005
Adam Anuszkiewicz, Słownik filozofii, Świat książki, Warszawa 2004
Jan Tomkowski, Historia myśli, Świat książki, Warszawa 2002
Wielkie biografie – encyklopedia PWN, t. 1, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2007
Bibliografia w j. polskim
Erich Fromm, Anatomia ludzkiej destruktywności, Rebis, Poznań 2005
Erich Fromm, D.T.Suzuki, Richard de Martino, Buddyzm zen i psychoanaliza, Rebis, Poznań 2006
Erich Fromm, Dogmat Chrystusa i inne pisma religioznawcze, Test, Lublin 1992
Erich Fromm, Kryzys psychoanalizy. Szkice o Freudzie i Marksie i psychologii społecznej, Rebis, Poznań 2012
Erich Fromm, Mieć czy być, Rebis, Poznań 2007
Erich Fromm, Miłość, płeć i matriarchat, Rebis, Poznań 20011
Erich Fromm, Niech się stanie człowiek – z psychologii etyki, PWN, Warszawa 2005
Erich Fromm, O byciu człowiekiem, Vis-a-vis/Etiuda, Kraków 2013
Erich Fromm, O nieposłuszeństwie i inne eseje, Vis-a-vis/Etiuda, Kraków 2015
Erich Fromm, O sztuce istnienia. Terapeutyczne aspekty psychoanalizy, PWN, Warszawa 2008
Erich Fromm, O sztuce miłości, Rebis, Poznań 2006
Erich Fromm, O sztuce słuchania. Terapeutyczne aspekty psychoanalizy, PWN, Warszawa 2006
Erich Fromm, Pasje Zygmunta Freuda, Vis-a-vis/Etiuda, Kraków 2010
Erich Fromm, Patologia normalności. Przyczynek do nauki o człowieku, Vis-a-vis/Etiuda, Kraków 2011
Erich Fromm, Psychoanaliza a religia, Rebis, Poznań 2000
Erich Fromm, Rewizja psychoanalizy, PWN, Warszawa 2006
Erich Fromm, Rewolucja nadziei. W stronę uczłowieczonej technologii, Vis-a-vis/Etiuda, Kraków 2013
Erich Fromm, Serce człowieka jego niezwykła zdolność do dobra i zła, PWN, Warszawa 2000
Erich Fromm, Ucieczka od wolności, Czytelnik, warszawa 2007
Erich Fromm, Wojna w człowieku. Psychologiczne studium istoty destruktywności, Jacek Santorski & Co, Warszawa 1994
Erich Fromm, Zapomniany język- wstęp do rozumienia snów, baśni i mitów, Vis-a-vis/Etiuda, Kraków 2009
Erich Fromm, Zdrowe społeczeństwo, Vis-a-vis/Etiuda, Kraków 2012
Erich Fromm, Zerwać okowy iluzji. Moje spotkanie z myślą Marksa i Freuda, Rebis, Poznań 2000
W kontuzjowanym imperium – recenzja książki Artura Domosławskiego ” Ameryka zbuntowana”.
Stany Zjednoczone uchodzą od dawna za kraj wolności, wzorowej demokracji
i tolerancji. Jednak gdy przyjrzymy się bliżej to zobaczymy, że nawet u naszych sojuszników za oceanu nie jest już tak różowo. Do wniosków, że nawet „imperium wolności„ posiada ciemne strony sprowadza nas książka, publicysty m.in. .„Gazety Wyborczej” Artura Domosławskiego pt. „Ameryka Zbuntowana”. Od lat jego reportaże, publicystyka i wywiady przybliżają Polakom wiedzę na temat obydwu Ameryk.
Zawarto w niej siedemnaście dialogów ze współczesnymi amerykańskimi intelektualistami i patriotami, którzy obnażają błędy własnego kraju na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat, choć nie tylko. Niekiedy przenosimy się w czasie, aż do okresu trzynastu kolonii i „Ojców Założycieli”, by poznać genezę pewnych problemów (np. rasizmu czy wolności). Wszystko wygląda, jak wielka podróż w przestrzeni.
Rozmówca stara się, by każdy z wywiadów był o czym innym, choć nieraz zadaje swoim rozmówcom podobne pytania, by porównać opinie (np. o walce z terroryzmem). Rozmawia miedzy innymi z jednym z najbardziej cenionym i podziwianym współcześnie intelektualistą Noeamem Chomskym a także, z laureatem nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii Josephem Stiglitzem, czy słynnym psychologiem Philipem Zimbardo, czy specjalistą od historii „wykluczonych” Howardem Zinnem.
Całość podzielona jest na pięć tematycznych części:
– Amerykańska wolności i państwowy terroryzm,
– Na prawo marsz,
– Na wojnie z terroryzmem,
– Zero tolerancji dla innego,
– Wyjątkowość Ameryki.
Niemal wszystkie rozdziały obnażają wartości za które cenione są Stany Zjednoczone. Do wolności przeciwstawione są: częściowe zniesienie swobód obywatelskich przez prezydenta Busha juniora po zamachach z 11 września 2001 r.
i niewolnictwo, które formalnie zniósł prezydent Lincoln. Natomiast z tolerancją gryzą się: rasizm i problemy kulturowe występujące w Stanach Zjednoczonych.
Najbardziej zaciekawił mnie wywiad z historykiem Ericiem Fonerem pt. „Ameryka nie jest niewinna”. Dialog jest próbą przedstawienia historii amerykańskiej wolności
i jej zdefiniowania. Wczesne etapy tej wartości były trudne. Indianie byli spychani przez białego najeźdźcę jak najdalej na zachód, a czarnoskórzy pracowali jako niewolnicy. Foner objaśnia ten paradoks: „Największy problem ze zniesieniem niewolnictwa polegał na tym, że niewolnicy byli czyjąś własnością. Prawo do własności z kolei było fundamentem amerykańskiej wolności”. Jednak wolność można ograniczyć wprowadzając strach przed kolejnym terrorystycznym zamachem i można wtrącić kogoś do więzienia bez postawienia mu zarzutów, a to „ stanowi poważne pogwałcenie naszego ideału wolności i wyobrażenia o nim. Ludzie jednak to akceptują, bo się boją i sadzą, że nadużycia czynią ich bezpieczniejszymi”.
Trzeba jednak pamiętać, że inny prym wiedzie „wolność od” w USA, a inne pojęcie wolności – „wolność do” – dominuje w Europie. Kluczowe są zrozumienie czynników geopolitycznych ( np. zasiedlanie „ziemi niczyjej” co wiązało się pośrednio z umieszczaniem Indian w Rezerwatach), jak inną specyfikę Rewolucji Amerykańskiej i Wielkiej Rewolucji Francuskiej – choć wiadomo, że jedni i drudzy buntownicy lubili się na siebie powoływać.
Ciekawym dialogiem jest wywiad z wspomnianym wcześniej Philipem Zimbardo. Psycholog przyznaje, że odczuwa deja vu gdy porównuje swój eksperyment stanfordzki (stworzenie sztucznego więzienia dla potrzeb badań), z torturami w więzieniu Abu Ghraib. Badani strażnicy stawali się agresywni, tylko podczas służby w więzieniu, natomiast przed
i po wyjściu z niego, zachowywali się jak normalni ludzie. Świadczy to o banalności zła
i o tym, że to sytuacje powodują, że człowiek wybiera złą drogę. Idąc tym tropem Zimbardo stawia w stan oskarżenia Busha, Cheney’a i Rumsfelda jako polityków, którzy stworzyli takie sytuacje jak w Abu Ghraib.
Wiezienie Abu Grahib – Irak. ( Foto za wikiepdia.org)
Ciekawe spostrzeżenia przedstawia Joseph Stiglitz, który kiedyś odtajnił dokumenty z Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, a przecież był tam na samej górze, jeśli chodzi o te instytucje. Czasem ta „pomoc” krajom Drugiego i Trzeciego Świata, przynosi więcej negatywnych skutków niż korzyści dla interesu narodowego danego „suwerennego” państwa….
O tym że nie zawsze prywatne jest lepsze niż publiczne/państwowe, przekonała się nie tylko gospodarka neoliberalna ( dość dziwny mariaż monetaryzmu z neokeysenizmem – ale jednak) amerykańska gospodarka, za co zapewne zgnili by ich sojusznicy z krajów skandynawskich, jak i z „mieszanych” socjalnych ( nie mylić z socjalizmem/komunizmem) gospodarek Niemiec i Francji. Dla nich to jest nie do pomyślenia by większość sektora bankowego, przemysłu, gałęzi energetyki etc. były w „obcych” rękach – co dziwne w krajach byłego bloku Wschodniego mogą takie poglądy brzmieć jak jakieś banialuki ekonomiczne…
Stany Zjednoczone u zarania swoich dziejów były Republiką. Zakładali ją deiści, hermetycy, masoni. Napływ ludności, jeśli chodzi o pierwszych osadników, był większości purytański. Dopiero dekady po ogłoszeniu niepodległości przez Ojców Założycieli nastąpił kolejny masowy napływ nowych osadników – tym razem już bardziej wiernych Kościołowi i Chrześcijaństwu.
Ciekawe jest spostrzeżenie, jednego z rozmówców Artura Domosławskiego
(pozostawię nie upublicznioną informacje dokładnie czyje – ciekawskich zapraszam do lektury), że obydwie strony sporu w wojnie z terroryzmem, często powołują się na Boga. Takie „Bóg tak chce” jest dość dobrze znanym przypadkiem religijnych fundamentalistów, których i w świecie arabo-muzułamńskim, jak i w Nowym Świecie nie brakuje. Terroryzm też ma wiele twarzy. Amerykanie: Timothy McVeight czy Ted Kaczyński z wojującym islamem mieli niewiele wspólnego.
Książka Artura Domosławskiego „Ameryka zbuntowana„ to pasjonująca lektura dla tych, którzy interesują się współczesną Ameryką. Nie ma na celu wzbudzenia w czytelniku antyamerykańskich uprzedzeń, lecz pokazanie, że nawet taki kraj jak USA ma grzechy na sumieniu i że współczesny świat, nie jest taki jaki serwują nam media. Prawdziwego patriotę każdy grzech ojczyzny boli podwójnie i rozmówcy Artura Domosławskiego nie boją się o nich mówić.
Najnowsze komentarze